Model IS-LM to jedno z fundamentalnych narzędzi analizy w makroekonomii, które pozwala na zrozumienie interakcji między rynkiem dóbr i usług oraz rynkiem pieniężnym. Został on opracowany niezależnie przez Johna R. Hicksa i Alvin Hansen w latach 30. XX wieku, na podstawie teorii ogólnej Johna Maynarda Keynesa. Model ten pozwala na analizę wpływu różnych czynników, takich jak polityka fiskalna i monetarna, na poziom dochodu narodowego i stopy procentowe. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej, czym jest model IS-LM, jakie są jego założenia oraz jak jest wykorzystywany w analizie makroekonomicznej.
Założenia modelu IS-LM
Model IS-LM opiera się na kilku kluczowych założeniach, które umożliwiają jego analizę. Przede wszystkim, zakłada się, że analizowany jest krótki okres, w którym poziom produkcji (a co za tym idzie, dochodu narodowego) jest elastyczny i może się zmieniać w odpowiedzi na zmiany w popycie agregatnym. Innym ważnym założeniem jest to, że ceny są stałe, co oznacza, że model nie bierze pod uwagę inflacji. Ponadto, model zakłada pełne wykorzystanie zasobów produkcyjnych, co w praktyce oznacza, że analizuje sytuacje bliskie pełnemu zatrudnieniu.
Model IS-LM składa się z dwóch głównych części: krzywej IS (Investment-Savings, Inwestycje-Oszczędności) oraz krzywej LM (Liquidity preference-Money supply, Preferencje płynności-Podaż pieniądza). Krzywa IS przedstawia równowagę na rynku dóbr i usług, gdzie poziom produkcji jest równy sumie popytu na konsumpcję, inwestycje oraz wydatki rządowe, pomniejszonej o eksport netto. Z kolei krzywa LM reprezentuje równowagę na rynku pieniężnym, gdzie popyt na pieniądz do celów transakcyjnych i spekulacyjnych jest równy jego podaży.
Analiza modelu IS-LM
Model IS-LM pozwala na analizę wpływu polityki fiskalnej i monetarnej na gospodarkę. Polityka fiskalna, czyli zmiany w wydatkach rządowych i poziomie opodatkowania, wpływa na krzywą IS. Zwiększenie wydatków rządowych lub obniżenie podatków przesuwa krzywą IS w prawo, co oznacza wzrost popytu agregatnego i w konsekwencji wzrost produkcji i dochodu narodowego. Z drugiej strony, polityka monetarna, czyli zmiany w podaży pieniądza, wpływa na krzywą LM. Zwiększenie podaży pieniądza przesuwa krzywą LM w dół, co prowadzi do spadku stopy procentowej i wzrostu inwestycji, co również stymuluje wzrost produkcji.
Model IS-LM pozwala również na zrozumienie interakcji między polityką fiskalną a monetarną. Na przykład, ekspansywna polityka fiskalna może prowadzić do wzrostu stopy procentowej, co z kolei może ograniczyć wzrost inwestycji prywatnych – jest to tzw. efekt wypierania. Z drugiej strony, ekspansywna polityka monetarna, obniżając stopy procentowe, może wspierać wzrost gospodarczy nawet w obliczu restrykcyjnej polityki fiskalnej.
Warto jednak pamiętać, że model IS-LM ma swoje ograniczenia. Przede wszystkim, zakłada on stałość cen, co oznacza, że nie bierze pod uwagę możliwych efektów inflacyjnych różnych polityk. Ponadto, model ten najlepiej sprawdza się w analizie krótkookresowej, podczas gdy w dłuższym okresie konieczne jest uwzględnienie innych czynników, takich jak wzrost produktywności czy zmiany demograficzne.
Podsumowując, model IS-LM jest cennym narzędziem w rękach ekonomistów, pozwalającym na zrozumienie podstawowych mechanizmów działania gospodarki. Mimo swoich ograniczeń, nadal jest szeroko wykorzystywany zarówno w nauczaniu akademickim, jak i w praktycznej analizie ekonomicznej.
MOST COMMENTED
Definicje
Prospekt emisyjny (Giełdy Papierów)
Definicje
Akcje blue chip (Akcje)
Definicje
Debiut giełdowy (Giełdy Papierów)
Definicje
Depozyt papierów wartościowych (Papiery Wartościowe)
Definicje
Kapitał własny (Papiery Wartościowe)
Definicje
Wezwanie do wykupu obligacji (Obligacje)
Definicje
Notowanie giełdowe (Giełdy Papierów)